AnD n Friends

Một bài báo cũ mà hay

Fri, 16 Mar 2007 14:59:28 +0700

(Chủ đề chính trị, không quan tâm đừng đọc )

Tại sao Trung Hoa phải "hòa bình hơn" trong lịch sử cường quốc?

Trung tuần tháng 4 (của năm 2006 - AnD), Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào tới Washington để hội đàm với Tổng thống Mỹ George W. Bush. Cả hai con người này có thể sẽ quyết định vận mệnh của cả thế kỷ XXI, như Đức, Nhật và Mỹ đã làm trong thế kỷ XX.

Cường quốc đang lên…

Tại sao lại xếp Trung Quốc cùng với Đức và Nhật - hai nước mà giờ đây chỉ hung hăng như một con mèo con mà thôi? Bởi vì cả ba đều là những minh chứng hùng hồn cho vấn đề cũ kỹ nhất và cũng hóc búa nhất của nền chính trị thế giới: cần làm gì với các cường quốc đang lên.

Lịch sử đã cho thấy một quy luật đối với các cường quốc này: đầu tiên, họ trở nên thịnh vượng, sau đó là gây rối. Nhưng Trung Quốc là ví dụ mới nhất. Khi các quốc gia củng cố về chính trị và sau đó là cất cánh về kinh tế, họ bắt đầu đòi một “vị trí trên mặt trời” theo câu nói nổi tiếng của vị thủ tướng tương lai của nước Đức lúc đó là Bernhard von Bulow vào năm 1897.

Với những tàn tích của Cách mạng văn hoá đã lùi vào dĩ vãng, nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng với tốc độ khoảng 10% một năm kể từ đầu thế kỷ này. Ngân sách quốc phòng của nước này cũng gia tăng với một tốc độ tương tự. Họ cũng có những yêu sách về lãnh thổ ở biển Đông (biển Nam Trung Hoa) ở những vùng đang tranh chấp với các nước láng giềng nhỏ bé hơn nhiều. Họ cũng đòi một chỗ trong câu lạc bộ các nước lớn, đồng thời lại sục sạo khắp nơi để kiếm tìm các nguồn dầu khí. Bắc Kinh đang nhẹ nhàng đánh tín hiệu cho Washington: “Hơn thế nữa, Đông Thái Bình Dương là cái hồ của chúng tôi.”

Đây là một hình thức quen thuộc. Cuối thế kỷ 19, các cường quốc đang trỗi dậy nhanh chóng là Đức, Nhật và chính nước Mỹ. Mặc dù bị chia tách bởi các đại dương, nhưng họ có những sự nghiệp thật giống nhau.

Bước đi đầu tiên là thống nhất dân tộc. Ở Nhật, kỷ nguyên Minh Trị đã biến nước này từ một đế chế phong kiến phân quyền thành một đế quốc kỹ trị. Ở Đức, Bismarck đã thống nhất 25 vương quốc và lãnh địa thành Đế chế thứ hai. Ở Mỹ, cuộc nội chiến kết thúc với việc Liên minh miền Bắc chiến thắng Hợp bang miền Nam và biến nước Mỹ thành một khối thống nhất khổng lồ, cả về kinh tế, tài nguyên và quan trọng nhất là về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Bước đi thứ hai là tăng trưởng kinh tế với tốc độ chóng mặt trên mọi lĩnh vực. Cả ba cường quốc trẻ này đã nhanh chóng vượt các cường quốc già (Anh, Pháp, Nga) về sản lượng sắt, thép và năng lượng - những ngành công nghiệp có khả năng nhanh chóng chuyển sang phục vụ sản xuất súng đạn và tàu thuỷ.

Bước thứ ba là bành trướng và chiến tranh. Người Nhật đã tấn công Nga, Trung Quốc và cuối cùng là Mỹ vào năm 1941. Người Đức hai lần nuôi tham vọng bá quyền và dẫn tới Đại chiến lần thứ nhất và Đại chiến lần thứ hai. Dù là một nước tự coi là dân chủ, Mỹ cũng không thể cưỡng lại sự lôi cuốn của vị trí đế chế khi giành giật để chiếm bằng được Cuba và Philippines từ tay Tây Ban Nha vào năm 1898.

… nhưng không gây va chạm

Liệu Trung Quốc có đi vào con đường bạo lực này? Câu trả lời không chỉ phụ thuộc vào Bắc Kinh mà còn phụ thuộc vào Washington.

Chính vì thế, cuộc gặp giữa Hồ Cẩm Đào và Bush sẽ là cao điểm trong nền chính trị thế giới. Đó là cuộc gặp giữa siêu cường số một và nước sẽ là siêu cường số hai.

Khi cùng mỉm cường trước ống kính camera, cả Bush và Hồ Cẩm Đào sẽ vẫn phải suy tính về một thế cờ nhằm mục tiêu thiết lập nên một trật tự toàn cầu cho cả thế kỷ này để, vừa kiềm chế vừa thích nghi với người khổng lồ Trung Quốc đang vùng lên.

Bush hẳn đã đọc những báo cáo tình báo đánh giá về chi phí quốc phòng của Trung Quốc đang tăng vọt, những bài báo về thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc đã tăng lên con số kỷ lục 200 triệu đôla Mỹ trong năm 2005. Ông Hồ Cẩm Đào chắc cũng được nghe báo cáo về ván bài chiến lược đầy tinh tế mà Mỹ đang giăng ra để chống Trung Quốc. Mỹ đã tăng cường mối quan hệ quân sự với Nhật, nước hiện đang có lực lượng hải quân nổi đứng thứ ba thế giới (trái với quan niệm của nhiều người cho rằng Nhật không có quân đội); đang tiến tới một liên minh với Ấn Độ; tăng cường sự hiện diện về kinh tế ở Việt Nam, kẻ thù một thời của Mỹ; đồng thời tăng cường mối quan hệ truyền thống với Australia và New Zealand.

Sẽ khó có thể tìm được một ví dụ điển hình hơn về cân bằng quyền lực, nhưng nếu Bush tiếp tục giật dây một cách tinh vi tương tự như trong thời gian vừa qua thì lịch sử của hai cuộc Đại chiến sẽ khó có thể bị lặp lại.

Rút kinh nghiệm từ những địch thủ trong quá khứ, cả hai giờ đây đều có lý do để thận trọng hơn. Trung Quốc không thể liều với khối lượng thặng dư thương mại đang có với Mỹ; đồng thời Mỹ sẽ phải nhẹ lời nếu không muốn Trung Quốc tung ra lượng khổng lồ trái phiếu của chính phủ Mỹ mà nước này đang nắm giữ, khiến đồng đôla có thể bị sụt giá thê thảm. Mỹ cần Trung Quốc để kiềm chế chương trình hạt nhân của CHDCND Triều Tiên, và Trung Quốc thì lại cần Mỹ để đối trọng với nước Nga đang lại nổi lên.

Cho những lần sau nữa

Đó là lý do vì sao Mỹ và quốc gia đang đòi danh hiệu “siêu cường” này vẫn đang ve vãn nhau. Đó là chính trị cường quyền dựa trên sức mạnh, nhưng những thanh kiếm vẫn đang được tra trong bao. Vẫn có một mạng lưới những lợi ích chung giữa hai bên để ràng buộc và giới hạn cuộc cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc.

Hơn thế nữa, những bài học lịch sử vẫn còn đó. Những người ôm mộng bá quyền của ngày hôm qua đã quá liều lĩnh bởi họ không biết được cái giá phải trả cho những tính toán sai lầm. Cả Berlin và Tokyo đã bị san phẳng sau bao mơ mộng (có quá mức?) của hai dân tộc vĩ đại ở phương Đông và phương Tây.

Ngày nay, vũ khí hạt nhân sẽ khiến cái giá phải trả tăng lên gấp trăm lần. Người Trung Quốc biết điều đó. Người Mỹ cũng vậy. Giữa hai người khổng lồ của thế kỷ này, cáu giận sẽ tan đi, nụ cười sẽ ấm nồng. Lần này và cả những lần sau nữa.

Josef Joffe*
Tạp chí Thời đại (Đức)
(Hưng Việt dịch)
---------------------------------------
* Tác giả là nghiên cứu viên tại Viện Hoover của Đại học Stanford (Mỹ). Tháng 6/2006, ông sẽ hoàn thành cuốn sách “Siêu cường: Sự cuốn hút của Đế chế Mỹ”.

Bản gốc tiếng Anh

Getting Rich, But Not Rowdy

After Easter, China's president Hu Jintao will visit Washington to huddle with George W. Bush. And well the two of them might, for the Chinese-American relationship will decide the course of our century just as much as the hot wars with Germany and Japan, and the cold war with the Soviet Union, determined the fate of the last one.

Why throw China in with Germany and Japan, two countries that are now as aggressive as pussycats? Because all three exemplify the oldest and meanest problem of world politics: how to deal with rising powers. History has written an iron law about such powers' trajectories: First, they become rich, then rowdy. China is but the latest instance. As states consolidate politically and then take off economically, they begin to claim a "place in the sun," as the future German Reich Chancellor Bernhard von B�low famously proclaimed in 1897.

With the ravages of the Cultural Revolution behind it, China's economy has been growing at around 10% a year since the turn of the millennium. Its defense budget is expanding at the same clip. It routinely threatens Taiwan with war. It has staked out territorial claims in the South China Sea against lesser neighbors. It demands a seat at the table of the great powers, and it forages insistently for oil and gas around the planet. Beijing is softly signaling Washington: "Move over, the Western Pacific is our lake."

This is a familiar pattern. In the late 19th century, the rapid risers were Germany, Japan and the U.S. itself. Though oceans apart, they embarked on similar careers. The first step was national unification. In Japan, the Meiji Restoration consolidated fragmented, feudal power into a technocratic and imperial state. In Germany, Bismarck fused 25 kingdoms and duchies into the Second Reich. In the U.S., the Civil War ended with the Union restored. Step two was rampant economic growth, with all three overtaking the established powers in the production of iron, steel and energy�those industries that would soon yield guns, bombs and ships. Step three: expansion and war. The Japanese took on Russia, China and, in 1941, the United States. The Germans made two bids for hegemony in World Wars I and II. Though a democracy, the U.S. itself could not resist the lure of empire, grabbing Cuba and the Philippines from Spain in 1898.

Will China go down the same blood-soaked road? The answer depends not only on Beijing, but also on Washington. That is why the Hu-Bush encounter is prime-time world politics. It is a meeting between the No. 1 and the would-be No. 2. While smiling into the cameras, Bush and Hu will continue to play for the highest stakes: a global order for our century that will both contain and accommodate the restless Chinese giant. Bush will have read the intelligence assessments of China's soaring defense outlays; from the newspapers, he already knows that the U.S. trade deficit with China has shot up to $200 billion. Hu will arrive well briefed on the subtle strategic game the U.S. is playing against China. The U.S. has tightened its military bonds with Japan (which now has the world's third largest surface navy); it is forging an alliance with India; and it is expanding its economic presence in Vietnam, its former enemy, while strengthening its traditional ties to Australia and New Zealand.

It would be hard to find a more pure example of balance-of-power politics, but if Bush continues to pull the strings as delicately as the U.S. has done in the recent past, the game won't degenerate into a replay of World Wars I and II. Compared to the previous contenders, both sides have reasons to be cautious. China cannot risk its trade surplus with the U.S., and Washington must speak softly lest Beijing dump its vast reserves on the market, driving down the value of the dollar. The U.S. needs China to constrain North Korea's nuclear ambitions, and China needs the U.S. as a counterweight against a resurgent Russia.

This is why the U.S. and the new claimant to the superpower title have been walking around each other on eggshells. It's power politics, all right, but with swords practically welded into their scabbards. Yes, China is on a trajectory like the one that ended the careers of Imperial Japan and Germany. But history need not repeat itself. There is a resilient web of common interests between the U.S. and China that acts like a straitjacket on their strategic competition. Moreover, there are the lessons of history. Yesterday's would-be supremacists were so reckless because they did not know the price of miscalculation: the eventual obliteration of Berlin and Tokyo. Today, nuclear weapons have increased the price a hundred-fold. The Chinese know it, and so do the Americans. Between the two giants of this century, tempers will flare, but smiles will prevail�at this and the next Hu huddle.

11/9/2001: Một ngày chẳng thay đổi gì nhiều

Tue, 12 Sep 2006 02:23:55 +0700

William J. Dobson

"Người ta thường nói rằng thế giới không bao giờ lặp lại. Nhưng liệu 11/9 có thực sự thay đổi tình trạng các vấn đề quốc tế? Sau bao tai ương và hỗn loạn, thế giới có lẽ vẫn y hệt như ngày 10/9/2001..." Nhân kỷ niệm 5 năm sự kiện 11/9 ở nước Mỹ, xin giới thiệu bài bình luận của William J. Dobson. Toàn bộ quan điểm trong bài là của tác giả.

8 giờ 45, sáng 11/9/2001, chúng ta đang sống trong kỷ nguyên hậu Chiến tranh Lạnh.

9 giờ 37, khi chiếc máy bay thứ ba lao vào Lầu Năm Góc, kỷ nguyên hậu 11/9 đã bắt đầu.

Mọi người đều nói rằng mọi thứ đã thay đổi.

Đó là sự khởi đầu của một chương mới trong lịch sử.

Có thật vậy không?

Hình ảnh trực tiếp về hàng ngàn con người lao ra ngoài cửa sổ khi Toà tháp đôi sụp đổ và chìm dần trong một cột khói lửa khổng lồ đã trở thành ký ức không thể phai mờ. Trước thảm hoạ này, thế giới rất khác. Và sau đó, nhiều điều đã xuất hiện. Giả định sau đây sẽ rất cuốn hút: thái độ đó chỉ là một ví dụ của chủ nghĩa vị kỷ Mỹ (nước Mỹ bị tấn công, thế là cả thế giới sẽ thay đổi). Nhưng thực tế không như vậy.

Một cuộc thăm dò dư luận do Trung tâm nghiên cứu Pew tiến hành ngay sau các vụ tấn công cho thấy rằng các nhà lãnh đạo trên thế giới có mức độ thống nhất ý kiến khá cao về việc các vụ tấn công ngày 11/9 đại diện cho cái gì. Ở Tây Âu, 76% số người được hỏi cho rằng sự kiện đó đá đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử thế giới. Ở Nga và châu Á, lần lượt 73% và 69% đồng ý với ý kiến đó. Ở Trung Đông và Mỹ Latinh, có tới 90% số lãnh đạo cho rằng ngày 11/9 đã đánh dấu sự khởi đầu của một thời đại mới. Hiếm có khi nào người ta có thể nhất trí với nhau về ý nghĩa của một khoảnh khắc tới mức độ như vậy.

Năm năm trôi qua, cần phải được hiểu rằng đó chỉ là phản ứng nhất thời nảy sinh từ một cú sốc. Chắc chắn là đối với một số người, sẽ không thể có khoảnh khắc nào có thể xoay chuyển cuộc sống hơn thế. Nhìn chung, chúng ta lo sợ về điều sắp sửa (có thể) chấm dứt: Toàn cầu hoá chắc chắn sẽ dần giảm nhịp độ rồi ngừng hẳn. Các biên giới cùng nhu cầu duy trì chúng chắc chắn sẽ được phục dựng khi mà các chính phủ tìm cách tự bảo vệ mình trước các vụ tấn công tiếp theo. Thương mại toàn cầu, các dòng chu chuyển vốn và làn sóng nhập cư sẽ không bao giờ được như trước nữa. Các nền kinh tế quốc dân sẽ nguội lạnh, trong khi hiện thực “va chạm giữa các nền văn minh” trở nên nóng bỏng hơn bao giờ hết.

Nhưng, nếu như người ta nhìn nhận thật kỹ càng những xu hướng sau 11/9 thì sẽ thấy một điều đáng chú ý là thế giới chẳng mấy thay đổi. Các lực lượng của toàn cầu hoá không hề suy yếu, mà trái lại, càng phát triển nhanh chóng. Những vấn đề mà chúng ta tranh luận vào buổi sáng hôm đó, trước vụ tấn công, hầu như vẫn thế. Trong hầu hết các chỉ số chính trị, kinh tế và xã hội, những cái bất biến áp đảo những cái đã biến đổi. Và 5 năm sau, chính sách đối ngoại của Mỹ vẫn chẳng hề rõ ràng hơn so với ngày 10/9/2001.

Các vụ tấn công vào Trung tâm Thương mại Thế giới và Lầu Năm Góc là một vở kịch khủng bố vào loại dở nhất. Nhưng ngay cả trong thời đại hình ảnh truyền hình thường có những tác động sâu sắc thì thảm kịch ngày hôm đó cũng không thể đưa đến một thời đại mới. Không hề. Nếu có một ngày khiến thế giới mãi mãi thay đổi, thì ngày đó là 15 năm trước, chứ không phải là 5 năm. Đó là ngày cuối cùng của năm 1991. Chính vào ngày đó, không truyền hình, không quay phim chụp ảnh, Liên bang Xô viết tự giải thể và chính thức chấm dứt Chiến tranh Lạnh. Kể từ thời điểm đó, nước Mỹ đã ở trên vị trí cao nhất – “siêu cường duy nhất”, “đại siêu cường”, “bá quyền toàn cầu”… người ta muốn gọi thế nào thì gọi. Và cũng từ thời điểm đó đến nay, thế giới lâm vào tình trạng mất cân bằng.

Thảm họa ngày 11/9 chỉ là hiện thân của một thế giới phi trật tự, đơn cực vốn đã xuất hiện một thập niên trước đó. Một ngày sau 11/9, và cho tới hôm nay, chúng ta vẫn đang sống trong kỷ nguyên hậu Chiến tranh Lạnh, và chính xác đó vẫn là vấn đề chính của ngày hôm nay.

Những thực tế bị bỏ qua

Nếu như vào ngày 11/9/2001, một người đang sống ở một trong hai thành phố bị tấn công, anh ta sẽ có thể mua một tờ báo. Một tít báo trên tờ Washington Post là: “Xe tăng Israel bao vây một thành phố ở Bờ Tây”. Trang nhất của tờ New York Times đăng bài: “Các nhà khoa học kêu gọi thêm nguồn tế bào tuỷ sống”. Ở các trang bên trong, anh ta có thể thấy một bài báo nhỏ: “Iran phủ nhận có vũ khí hạt nhân”. Những tít báo của ngày hôm đó - trước khi thế giới biết đến các vụ tấn công – cho thấy rằng mối quan tâm của chúng ta trước ngày 11/9 không khác gì với ngày hôm nay.

Nền kinh tế toàn cầu lúc đó cũng cho thấy những dấu hiệu rằng chưa đến những ngày đen tối. Vào ngày 10/9/2001, chỉ số Công nghiệp Dow Jones khi đóng cửa đứng ở mức 9.605,51. Khi các thị trường mở cửa trở lại vào ngày 17/9, chỉ mất 40 ngày để chỉ số này trở lại mức như cũ.

Giá trị xuất khẩu hàng tháng của Mỹ vẫn tiếp tục tăng liên tục từ 60 tỷ đôla năm 2001 lên hơn 75 tỷ đôla năm 2005. Tổng giao dịch thương mại toàn cầu chỉ giảm nhẹ từ 8 nghìn xuống 7,8 nghìn tỷ đôla năm 2001. Khi đã phục hồi, con số này tăng vọt lên đến 12 nghìn tỷ đôla vào năm 2005.

Những ngành bị thiệt hại nặng nề nhất như du lịch cũng hồi phục nhanh chóng. Năm 2001 có hơn 688 triệu lượt du khách trên toàn thế giới, trong khi năm ngoái con số này lên tới 808 triệu – tăng 17% trong 4 năm. Chỉ số lòng tin vẫn ở mức cao khiến người ta liên tục xây thêm các toà nhà chọc trời. Kể từ 11/9/2001, 14 toà nhà cao hơn Trung tâm thương mại thế giới đã được xây, hoặc chuẩn bị được xây.

Sự mở cửa của nước Mỹ đối với người nhập cư cũng đã bị coi là hệ quả tiêu cực của 11/9. Hiệu trưởng các trường đại học, các giám đốc điều hành, và đặc biệt là những người tìm cách nhập cư để làm việc hoặc học tập đã lớn tiếng phàn nàn rằng nước Mỹ đã trở thành một “pháo đài Mỹ” về tâm lý. Đó là một sự lo ngại chính đáng, nhưng bức tranh thực không tệ như người ta nói.

Ví dụ, năm 2005 Mỹ cung cấp nhiều visa lao động hơn nhiều năm 1998 – năm cao nhất trong thời kỳ bùng nổ mở cửa cho kinh doanh mạng. Năm ngoái, Mỹ cấp 255.993 visa cho lưu học sinh nước ngoài, so với năm 2002 chỉ ít hơn 541. Cũng trong năm 2005, số lượng visa H1B cho người nước ngoài bị từ chối ít hơn con số này năm 2001, mức ít nhất trong 5 năm qua (visa này cấp cho những người có chuyên môn đặc biệt, ví dụ như trong ngành y, kỹ sư hoặc khoa học). Số người trở thành công dân Mỹ cũng tăng lên. Số người được nhập quốc tịch Mỹ năm 2005 nhiều hơn năm 1998, tăng 12% so với năm 2004. Tổng số người nhập cư hợp pháp vào Mỹ có thể giảm, nhưng đó không phải là do nước Mỹ quay lưng lại với những người xuất sắc nhất.

Tuy nhiên, chắc chắn là khác biệt giữa Mỹ và phần còn lại của thế giới đang ngày càng tăng. Nếu không thì làm sao có thể giải thích tình trạng tâm lý chống Mỹ ngày càng tăng trên thế giới?

Đúng là ngày nay, tâm lý chống Mỹ đang lan toả sâu rộng, nhưng điều cũng đúng là tình trạng này không phải là mới. Trước vụ 11/9, mức độ tin tưởng của người châu Âu đối với Bush chỉ hơn chút ít so với mức độ đối với Putin. Trong một cuộc thăm dò do Trung tâm nghiên cứu Pew tiến hành tháng 8/2001 ở 4 nước Tây Âu, đa số lớn (hơn 70%) đã coi chính quyền Bush theo đường lối đơn phương. Họ đã có ý kiến này trước cả cuộc chiến chống khủng bố, trước cuộc xâm lược Afghanistan và Iraq – nguyên nhân chính gây ra thái độ ác cảm đối với Mỹ.

Tuy nhiên, tâm lý chống Mỹ có nguồn gốc từ lâu trước khi Bush lên nắm quyền. Nó bắt nguồn từ nỗi lo sợ của cả thể giới rằng sự vượt trội của Mỹ sẽ lớn tới mức Mỹ sẽ thống trị người khác. Năm 1983, một cuộc thăm dò của tờ Tuần tin tức và Viện Gallup cho thấy rằng trong sáu nước Brazil, Anh, Pháp, Nhật, Mexico và Tây Đức, chỉ có người Brazil ủng hộ chính sách của chính phủ Mỹ. Đa số ở Brazil, Nhật và Mexico cho rằng sự hiện diện quân sự lớn của Mỹ trên thế giới sẽ càng gia tăng nguy cơ chiến tranh.

Cũng hợp lý là những nỗi lo sợ đó lớn dần cùng sự kết thúc của sự ganh đua giữa các siêu cường. Năm 1995, trong một cuộc điều tra của Cục Thông tin Mỹ, đa số trên thế giới nói rằng Mỹ đang định thống trị họ. Thậm chí trong nhiệm kỳ của một tổng thống được ưa chuộng ở nước ngoài như Bill Clinton, số người coi nước Mỹ là kẻ hay gây sự lần lượt là 83% ở Israel, 77% ở Marốc, 71% ở Colômbia và 61% ở Anh.

Cho đến năm 2001, sự bất bình đối với bá quyền Mỹ vẫn là nguyên nhân chính khiến Mỹ bị ghét bỏ ở châu Âu, Nga và Mỹ Latinh.

Do đó, cũng không có gì ngạc nhiên nếu tâm lý chống Mỹ tăng lên khi Mỹ xâm lược Iraq. Đối với phần còn lại của thế giới, đó chính là do nỗi lo về sự thống trị của Mỹ.

Thực sự là cái gì thay đổi

Năm 2002, Cố vấn An ninh quốc gia khi đó là Condoleeza Rice đã nói về thời kỳ sau 11/9: “Tôi thực sự cho rằng giai đoạn này giống với giai đoạn từ năm 1945 tới năm 1947… khi những sự kiện trong giai đoạn này bắt đầu thay đổi cơ cấu của nền chính trị quốc tế”. Dĩ nhiên sẽ là rất cuốn hút nếu nhìn nhận 11/9 là sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới. Chính sự tàn phá khủng khiếp và bi thảm đó khiến người ta phải đặt cho nó một cái tên riêng.

Nhưng thực chất thay đổi đã diễn ra từ 10 năm trước đó. Nước Mỹ là mục tiêu của vụ 11/9 bởi nó bị coi là bá quyền toàn cầu. Al Qaeda đã hoàn toàn thất bại trong việc lật đổ các chế độ Arập trong những năm 1990. Không hoàn thành được mục tiêu trong thế giới Arập, Osama bin Laden đã quay sang tấn công Mỹ nhằm định hình lại thế giới. Những gì Rice chứng kiến ngày 11/9 chỉ là khoảnh khắc bùng nổ của những gì đã được chuẩn bị trong một thời gian dài.

Các vụ tấn công ngày 11/9 đã không thay đổi cân bằng quyền lực trên thế giới. Thay vào đó, chúng chỉ càng khoét sâu thêm sự mất cân bằng vốn có. Có lẽ điều thay đổi nhiều nhất bởi vụ 11/9 là ngân sách quốc phòng tăng vọt của Nhà trắng.

Từ năm 2001 đến năm 2006 ngân sách quốc phòng của Mỹ tăng thêm 39%. Nói cách khác, năm 2001, Mỹ chi 325 tỷ đôla cho quốc phòng, bằng tổng chi phí quốc phòng của 14 nước cao nhất sau Mỹ cộng lại. Năm 2005, chi phí quốc phòng của Mỹ vượt chi phí của 14 nước đó là 116 tỷ đôla.

Việc chi phí quốc phòng tăng vọt là để cung tiền cho cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ và các cuộc xâm lược Afghanistan và Iraq. Một số người có thể nói rằng những chiến dịch này cùng với chính sách đối ngoại của Mỹ đã khiến cho thế giới trở thành một nơi nguy hiểm hơn đối với tất cả, trừ người Mỹ. Từ 12/9/2001 đến 31/12/2005 đã có 18.944 chết vì khủng bố, nhưng chỉ có 8 trong số đó là trên đất Mỹ.

Nếu thế giới bất bình trước sự mất cân bằng giữa Mỹ và phần còn lại của thế giới trước ngày 11/9/2001, thì người ta cần phải hiểu được tại sao hôm nay sự bất bình đó lại còn lớn hơn nhiều. Hố sâu ngăn cách thế giới và Mỹ đang sâu hơn bao giờ hết. Dù thế nào chăng nữa, chỉ khi nào hệ thống quốc tế có được sự cân bằng nào đó – khi mà thế giới tiến lên, Mỹ thụt lùi, hoặc đồng thời cả hai – thì kỷ nguyên hậu Chiến tranh Lạnh mới đi đến hồi kết. Cho đến lúc đó, 1991 vẫn là năm bản lề.

FOCUS:Thị trường bán lẻ trước làn sóng đổ bộ từ nước ngoài

Thu, 25 May 2006 19:45:12 +0700

Báo Thanh Niên

Thị trường bán lẻ thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư trên thế giới - Ảnh: D.Đ.Minh

"Tesco vào", "Wal Mart đang dòm ngó", "Hệ thống phân phối truyền thống sẽ bị xóa sổ"... là những thông tin mà các nhà sản xuất, phân phối trong nước gần đây trao đổi nhau một cách e dè. Các doanh nghiệp trong nước đối phó ra sao khi các "đại gia" bán lẻ của thế giới vào Việt Nam? Buổi tọa đàm nhằm tìm giải pháp cho vấn đề này đã được tổ chức tại Thời báo kinh tế Sài Gòn hôm qua 26.5.

Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thị trường trong nước, Bộ Thương mại Võ Văn Quyền trấn an: "Quý vị đừng quá e ngại. Dù Việt Nam có vào WTO thì việc mở cửa thị trường bán lẻ cũng sẽ có lộ trình. Theo Hiệp định thương mại Việt - Mỹ, phải 7 năm sau khi hiệp định có hiệu lực thì doanh nghiệp Mỹ mới được tham gia phân phối, bán lẻ dưới hình thức 100% vốn nước ngoài. Có lẽ cam kết với WTO thì lộ trình sẽ ngắn hơn".

Trên thực tế, sự có mặt của Metro Cash & Carry (có 8 trung tâm phân phối trên cả nước), Big C (10 siêu thị), Parkson (10 trung tâm thương mại) hiện đã tạo nhiều sức ép cho các doanh nghiệp phân phối trong nước dù đây chưa phải là những "tên tuổi" lớn trên thế giới và cũng chưa hoàn tất kế hoạch mở rộng của mình. Ông Đặng Lê Nguyên Vũ, Tổng giám đốc Công ty cà phê Trung Nguyên cho rằng: Họ rất chuyên nghiệp và có nhiều biện pháp kỹ thuật để ép giá các nhà sản xuất trong nước mà hậu quả không xa là không khéo thì các nhà sản xuất trong nước sẽ chỉ như làm gia công cho họ. Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Tổng giám đốc hệ thống siêu thị Coop Mart thừa nhận: "Họ mạnh hơn chúng ta về trình độ, tính chuyên nghiệp và tài chính, nhưng như thế không có nghĩa là chúng ta không làm được". Ông Hòa cho biết Saigon Coop đang tập trung đầu tư để mở rộng hệ thống siêu thị ra các tỉnh. Để nâng trình độ quản lý, Saigon Coop vừa đầu tư 1,5 triệu USD cho hệ thống quản lý bằng công nghệ thông tin. Ông Đào Ngọc Tâm, Phó phòng kinh doanh Tổng công ty thương mại Sài Gòn (Satra) cho biết công ty dành đến 1.200 tỉ đồng để đầu tư cho hệ thống phân phối với phương châm "lấy bán buôn chi phối bán lẻ", đồng thời liên kết với các tỉnh để mở rộng hệ thống một cách vững chắc. Đồng quan điểm này, ông Đặng Lê Nguyên Vũ cho rằng liên kết là biện pháp hiệu quả nhất mà các doanh nghiệp trong nước có thể làm để nâng sức mạnh mình lên. "Chuỗi cửa hàng G7 Mart sắp ra đời được hình thành trên tư tưởng đó. Bước đi của G7 Mart là liên kết các cửa hiệu bán lẻ, các nhà phân phối trong nước và cả những nhà sản xuất để không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn tiến ra nước ngoài", ông Vũ nói.

Liên kết để làm đối trọng lại những tập đoàn đa quốc gia. Liên kết để không chỉ tồn tại mà còn để phát triển là điều các doanh nghiệp trong nước đã nhận ra từ lâu, nhưng hiện lại là bài toán khó chưa có lời giải hữu hiệu. "Satra và Saigon Coop bắt tay nhau nhưng mãi vẫn chưa ra nổi một siêu thị". "G7 Mart ra đời, các công ty trong nước và nước ngoài đều chìa tay hợp tác nhưng một công ty sản xuất sữa lớn trong nước lại bất hợp tác"... Làm sao để các doanh nghiệp trong nước có thể bắt tay nhau vẫn là câu hỏi sau buổi tọa đàm.

Thị trường bán lẻ đứng thứ 3 thế giới, mừng hay lo?

Sự hấp dẫn của thị trường bán lẻ Việt Nam được xếp đứng thứ 3 thế giới, đứng trên cả Trung Quốc - một nước đứng đầu thế giới về số dân, về tăng trưởng kinh tế (cả về số năm tăng liên tục, cả về tốc độ tăng cao).

Đó là tin mừng theo nhiều nghĩa. Đây là nước ngoài đánh giá, chứ không phải là sự đánh giá theo kiểu "mẹ hát con khen", hay chạy theo chủ nghĩa thành tích - một tình trạng khá phổ biến trên nhiều lĩnh vực hiện nay. Sự đánh giá của nước ngoài có ý nghĩa thuyết phục đối với các nhà đầu tư, thương mại, du lịch quốc tế. Căn cứ của sự đánh giá, xếp hạng này dựa trên nhiều tiêu chí. Dân số Việt Nam hiện đã lên đến trên 83 triệu người, đứng thứ 13 trên thế giới, hằng năm hiện vẫn còn tăng trên 1 triệu người, theo mục tiêu đến năm 2010 nếu thực hiện được cũng đã lên đến 88,4 triệu người - một quy mô mơ tưởng của nhiều nhà đầu tư mà không phải nước nào cũng có được! Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam hiện cũng chỉ kém Trung Quốc về số năm tăng liên tục và tốc độ tăng cao. Tăng trưởng xuất khẩu cao gấp đôi tốc độ tăng trưởng kinh tế và tỷ lệ kim ngạch xuất nhập khẩu so với GDP (đạt 131%), thuộc loại cao trên thế giới. Đặc biệt tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khá cao (bình quân 5 năm tăng 16,9%/năm), nếu loại trừ yếu tố tăng giá (tương ứng tăng 5,1%/năm) vẫn còn tăng trên 11,2%/năm - một tốc độ tăng cao gấp rưỡi tốc độ tăng trưởng kinh tế. Tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cao do nhiều yếu tố: dân số tăng, mức tiêu dùng bình quân đầu người tăng, tỷ lệ tiêu dùng thông qua mua bán trên thị trường tăng (từ 68,5% năm 2000 lên 82,1% năm 2005). Khi đã có bát ăn bát để, đồng ra đồng vào, thì xu hướng tiêu dùng của người dân đã khác trước: tiêu dùng mạnh tay hơn, ít đắn đo hơn, có lựa chọn hơn; một bộ phận dân cư có mức thu nhập cao đã chuyển đổi nhanh cơ cấu tiêu dùng cả về mặt hàng (mặt hàng công nghiệp, dịch vụ nhiều hơn mặt hàng nông, lâm nghiệp - thủy sản, mặt hàng cao cấp nhiều hơn mặt hàng thiết yếu, sản phẩm dịch vụ nhiều hơn hàng hóa vật chất); cả về thị trường (siêu thị, trung tâm thương mại nhiều hơn là chợ, vỉa hè, hàng hiệu nhiều hơn là hàng chợ)...

Bên cạnh những tin mừng cũng có nhiều cái lo. Nhìn tổng quát, đất nước còn nhập siêu, có nghĩa là sản xuất chưa đủ sử dụng ở trong nước, còn nhập siêu cả về hàng hóa, cả về dịch vụ, một bộ phận quan trọng của tích lũy, đầu tư phụ thuộc vào nước ngoài. Thu nhập của một bộ phận dân cư chưa đủ chi tiêu (nếu chia đều tổng số hộ thành 5 nhóm có số thu nhập bình quân đầu người từ thấp đến cao thì nhóm 1 thu chỉ bằng 83,3% chi, nhóm 2 thu chỉ bằng 98% chi). Một bộ phận dân cư giàu lên quá dễ, nhất là những kẻ tham nhũng, buôn lậu trốn thuế... thì chi tiêu lãng phí, thậm chí ngông cuồng. Bộ máy Nhà nước cồng kềnh, chi mua sắm công khá cao, lại cộng thêm tình trạng "gửi giá" cũng làm cho chi tiêu của khu vực này cao. Nhiều người nước ngoài có nhận xét rất đáng để chúng ta suy nghĩ, đó là "làm ít tiêu nhiều".

Xem thế thì thông tin trên làm cho ta lo nhiều hơn mừng, mừng với biểu hiện ở bên ngoài, nhưng lo lại ở bên trong!

Sau sự đánh giá, xếp hạng trên, sau khi Việt Nam gia nhập WTO, thị trường bán lẻ của Việt Nam sẽ được các đại gia quốc tế thâm nhập mạnh. Trong khi đó, ngành bán lẻ của Việt Nam tuy không còn non trẻ, nhưng lại chưa trưởng thành, hiện tại lại "chưa có sự sẵn sàng" của cả nhà quản lý và cả người bán lẻ trong nước trước các đại gia hùng mạnh có quy mô toàn cầu.

Dung lượng thị trường bán lẻ của Việt Nam có nhiều tiềm năng và ngày một tăng lên, sự thâm nhập của các đại gia quốc tế sẽ rất mạnh, nhưng nếu không có sự sẵn sàng ở trong nước thì thị phần sẽ không tăng lên mà thậm chí còn bị thu hẹp ngay trên sân nhà!

Buồn: Thuế ơi

Fri, 19 May 2006 19:13:09 +0700

Ôi thế là mình sắp bị đóng thuế mất rồi. Cứ thế này thì bao giờ dân ta mới giàu được cơ chứ. Làm thì không đủ sống mà còn bị đánh thuế. Công nhân làm ca làm đêm chỉ để mong kiếm thêm vài trăm nghìn cuối cùng lại bị đánh thuế. Bó tay với các bác làm luật rồi.

Hạ mức khởi điểm đóng thuế thu nhập: Sẽ mất lòng dân!

23:32' 18/05/2006 (GMT+7)

(VietNamNet) - Đó là điều VietNamNet nhận được trong cuộc trao đổi với bà Phạm Chi Lan, thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng chính phủ, và ông Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện quản lý và kinh tế, xung quanh việc dự thảo thuế thu nhập cá nhân của Bộ Tài chính đưa ra điều khoản: Cá nhân có thu nhập 3 triệu đồng/tháng sẽ phải chịu thuế.

>> Bạn đọc tiếp tục không đông tình với mức thuế thu nhập >> Nguy cơ toàn dân nộp thuế thu nhập
> > Thuế thu nhập cao đánh vào người thu nhập thấp!
>> 3 triệu đồng/tháng phải nộp thuế thu nhập là không hợp lý
>> Thu nhập trên 3 triệu đồng/tháng sẽ phải chịu thuế?

Bà Phạm Chi Lan

Bà Phạm Chi Lan nói: "Tôi không tán thành cách làm này của Bộ Tài chính. Bởi vì, ngay cả mức khởi điểm thu thuế thu nhập cá nhân là 5 triệu đồng/tháng cũng không hợp lý trong điều kiện nước ta. Vì mức thu nhập này bây giờ không cao.

Hạ mức khởi điểm đóng thuế thu nhập cá nhân xuống đến 3 triệu đồng/tháng sẽ làm hạn chế mức tiêu dùng, mua sắm của người dân. Hơn nữa, mức thu nhập càng thêm thấp do phải chịu thuế sẽ không kích thích tinh thần sản xuất, kinh doanh. Những tác nhân trên làm hạn chế phát triển kinh tế.

Từ chỗ phải đóng thuế trong khi thu nhập còn thấp, việc đầu tư nuôi dạy trẻ em sẽ bị hạn chế, ảnh hưởng không tốt đến tương lai gia đình và quốc gia.

Một điều nữa, mở rộng diện thu thuế trong khi giá cả trên một loạt lĩnh vực tăng thì làm sao người dân có thể tích luỹ để mua sắm nhà cửa, xe cộ... cải thiện cuộc sống".

Ông Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện quản lý và kinh tế, nói: "Làm như thế sẽ mất lòng dân. Nhiều người thu nhập 3 - 4 triệu/tháng phải mua nhà cho người có thu nhập thấp trả góp trong 20 năm. Bây giờ lại đánh thuế thu nhập vào đối tượng này thì thật là bất hợp lý".

Bộ Tài chính bất lực trong thu thuế, phải hạ mức khởi điểm để tận thu?

Thuế thu nhập phải khấu trừ chi phí

Ông Trần Quang Thắng: Ở các đi trước, quyết toán thuế thu nhập cá nhân phải khấu trừ các khoản chi ghi trên hoá đơn. Nếu không có điều này thì sẽ không thành thuế thu nhập cá nhân đúng nghĩa.

Ở nước ta, quản lý hoá đơn, chứng từ chưa chặt chẽ, yếu tố minh bạch còn hạn chế, nhưng xây dựng luật thuế thu nhập cá nhân cần hướng tới điều này, sao cho dung hoà giữa quyền lợi nhà nước và nhân dân.

- Có ý kiến cho rằng việc hạ mức khởi điểm thu thuế của Bộ Tài chính chứng tỏ sự bất lực trong việc thực thi thu thuế và phải chọn biện pháp hạ mức khởi điểm để tận thu?

- Bà Phạm Chi Lan: Hiện còn nhiều nguồn thuế có ý nghĩa lớn hơn, thu lớn hơn, như thuế trên doanh nghiệp, thuế nhập khẩu... chưa được thu tốt. Lẽ ra Bộ Tài chính nên tập trung khắc phục những tồn tại để hệ thống thu thuế tốt hơn, thay vì mở rộng diện nộp thuế để tận thu.

Hiện vẫn còn tình trạng tiêu cực trong ngành thuế: để kéo dài nợ thuế rất lâu và không có biện pháp xử lý, dẫn đến trốn thuế; mặc cả giữa người đi thu và đối tượng thu dẫn đến một lượng tiền thuế đáng kể vào túi cán bộ thuế và người trốn thuế, do hệ thống thuế thiếu minh bạch, dễ du di. Giữa nơi này, nơi khác, hay cùng một sản phẩm mức thuế cũng thiếu đồng nhất.

Hơn nữa, chỉ cần kiểm soát chi cho tốt thì đã tiết kiệm được rất nhiều, đảm bảo nguồn ngân sách mà không cần thu thêm thuế. Nhà nước ta "chăm lo" nhiều đến thu thuế, nhưng lại ít chăm lo kiếm soát chi tiêu cho tốt. Thất thoát, lãng phí hiện nay cho thấy điều đó.

Xu hướng chung của các nước là ngày càng giảm thu từ người dân, nhưng vẫn đảm bảo chi tiêu do quản lý chặt chẽ và thúc đẩy nền kinh tế đi lên.

Ông Trần Quang Thắng

- Ông Trần Quang Thắng: Thay vì hạ mức khởi điểm thu thuế để tận thu, có thể tăng các khoản thu khác: nới rộng thị trường bất động sản, thu thuế sử dụng đất.

Các dự án lớn của nhà nước cần tăng cường sự tham gia đấu thầu của tư nhân. Nguồn thu từ tư nhân rất đáng kể và không trốn được vì có văn bản xác nhận cụ thể: phần nào được hưởng, phần nào phải đóng cho đất nước.

Ngoài ra, phải tư nhân hoá mạnh mẽ, làm nảy sinh nhiều tập đoàn. Từ đó sẽ có nguồn thu từ tập đoàn, hiệp hội, thay vì từ người nghèo.

"Doanh nghiệp sẽ càng khó khăn trong hội nhập"

- Ông (bà) có thể phân tích căn nguyên đầy đủ của việc Bộ Tài chính hạ mức khởi điểm đóng thuế thu nhập cá nhân?

- Bà Phạm Chi Lan: Có người lập luận nên đánh thuế thu nhập cá nhân với tất cả mọi người có thu nhập để đảm bảo công bằng. Điều này chỉ đúng với xã hội có mức thu nhập bình quân cao hơn VN. Các nước từng trải qua thời kỳ kém phát triển không đánh thuế người thu nhập thấp. Chỉ khi bình quân thu nhập đã cao thì họ mới đánh thuế mọi người dân có thu nhập.

Bao giờ thu nhập bình quân đầu người của VN lên tới 1.500 - 2.000 USD thì hãy mở rộng diện đóng thuế. Đừng chỉ lấy cái lợi của nhà nước, bỏ qua quyền lợi của người dân.

- Ông Trần Quang Thắng: Bộ trưởng Tài chính cần giải thích cụ thể cho biện pháp này, để người dân cùng biết và đóng góp ý kiến.

Cần đánh giá khách quan mở rộng diện thu thuế

Bà Phạm Chi Lan: Cần có đánh giá khách quan của một cơ quan không thuộc Bộ Tài chính về tác động kinh tế - xã hội của biện pháp thu thuế mới này: thêm bao nhiêu người đóng thuế và thu thêm được bao nhiêu.

Nếu đánh giá tốt có thể chứng minh không cần hạ mức khởi điểm thu thuế mà chỉ cần cải tiến cách hành thu cũng có thêm nguồn thu tương ứng, thậm chí còn lớn hơn nguồn thu từ đối tượng mới.

- Thu nhập 3 triệu đồng/tháng chủ yếu thuộc về công nhân, viên chức. Vậy, biện pháp mở rộng diện thu thuế của Bộ Tài chính ảnh hưởng mạnh đến các doanh nghiệp?

- Bà Phạm Chi Lan: 3 triệu đồng/tháng là mức lương phổ biến của đội ngũ quản trị bậc thấp, lực lượng lao động mới tốt nghiệp đại học.

Đánh thuế thu nhập của họ thì họ sẽ đòi hỏi các doanh nghiệp phải trả lương cao hơn. Như vậy tạo thêm gánh nặng, buộc doanh nghiệp tăng giá thành và sẽ khó cạnh tranh trong điều kiện hội nhập. Điều này càng chứng tỏ đưa ra biện pháp trên vào thời điểm hiện nay là bất hợp lý.

- Hơn nữa, dù đánh thuế khởi điểm ở mức nào thì cũng cần tính đến gia cảnh của đối tượng một cách thực sự khoa học?

- Bà Phạm Chi Lan: Ở các nước, như Thuỵ Điển, những người độc thân chịu thuế thu nhập cao hơn hẳn những người có gia đình. Ở nước ta, trách nhiệm của mỗi cá nhân với gia đình càng nặng hơn. Với việc đánh thuế người thu nhập không cao, xã hội đã không chăm lo cho các gia đình, lại còn hạn chế các cá nhân chăm lo cho gia đình.

- Xin cảm ơn!

Hoàn tất đàm phán WTO Việt - Mỹ

Sun, 14 May 2006 19:23:12 +0700

Hoàn tất đàm phán Việt - Mỹ về việc Việt Nam gia nhập WTO - Thỏa thuận chính thức sẽ được ký kết tại Việt Nam vào đầu tháng 6.2006

Bình luận của hãng CNN (Mỹ): Hàng nông sản và dịch vụ của Mỹ sẽ nhanh chóng vào Việt Nam

Dẫn lời Stephen Norton - người phát ngôn của Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), hãng CNN cho biết thỏa thuận đạt được giữa hai bên là sẽ giảm thuế một cách căn bản đối với các sản phẩm công nghiệp và nông sản nhập khẩu từ Mỹ; các hàng rào phi quan thuế cũng sẽ được dỡ bỏ cho dịch vụ của Mỹ vào Việt Nam dễ dàng hơn. Theo đó, Rob Portman, Đại diện Thương mại Mỹ (sẽ trở thành Giám đốc ngân sách của Nhà Trắng) bình luận: "Đây là một thỏa thuận rất có lợi cho Mỹ. Nó mở ra một thị trường mới và đang phát triển cho hàng hóa nông sản, dịch vụ của Mỹ (chẳng hạn như dịch vụ tài chính và các loại sản phẩm chế biến). Chúng tôi sẽ làm việc thật nghiêm túc với Việt Nam để hoàn tất mọi thủ tục nhanh chóng đưa Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO ".

Các chính sách ưu đãi sẽ phải thay đổi

"Việt Nam đã đặt một chân vào WTO, điều này cũng đồng nghĩa với việc các chính sách của Việt Nam sẽ phải có những thay đổi toàn diện nếu không muốn các doanh nghiệp (DN) xuất khẩu của mình tiếp tục đương đầu với những vụ kiện bán phá giá gia tăng. Hiện nay, một DN xuất khẩu có thể được hưởng những ưu đãi về lãi suất, thời hạn vay vốn, thuế... do Chính phủ có chủ trương khuyến khích xuất khẩu. Tuy nhiên, đây lại là những căn cứ quan trọng để các thành viên WTO khác kiện Việt Nam bán phá giá. Chính vì thế, các chính sách ưu đãi của Việt Nam sẽ phải thay đổi cho phù hợp với tình hình mới" - Ông Trương Đình Anh (Tổng giám đốc FPT Telecom)

Ngành điện tử trong nước sẽ không có thay đổi gì nhiều

"Chúng tôi đã có sự chuẩn bị trước theo lộ trình AFTA. Đó là việc xây dựng thương hiệu, nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm... Khi Việt Nam gia nhập WTO, sẽ có thêm hàng hóa từ nhiều nước ngoài ASEAN nhập khẩu vào Việt Nam nhưng tỷ lệ cũng không nhiều nên không đáng lo ngại lắm. Hiện chúng tôi đã đứng được tại thị trường trong nước thì sẽ tiếp tục đứng được trong tương lai"- Ông Vũ Dương Ngọc Duy (Phó tổng Giám đốc Công ty Viettronic Tân Bình)

Nhiều cơ hội thâm nhập thị trường thế giới

"VN gia nhập WTO sẽ đem lại nhiều thuận lợi cho ngành xuất khẩu gỗ VN. Đầu tiên là vấn đề thuế quan. Hiện hơn 80% linh kiện, nguyên phụ liệu trong ngành chế biến gỗ được nhập khẩu. Khi VN chính thức là thành viên của WTO đương nhiên thuế nhập khẩu linh kiện, nguyên phụ liệu từ các nước thành viên của WTO sẽ giảm, thuế nhập khẩu sản phẩm gỗ VN vào các thị trường chính là Mỹ và EU cũng sẽ giảm, giá thành đồ gỗ xuất khẩu sẽ cạnh tranh hơn. Việc tiếp cận các thị trường trên thế giới cũng dễ dàng, thuận lợi hơn. Lợi thế thứ 2 là việc tạo ra nhiều cơ hội liên kết, phối hợp giữa các doanh nghiệp (DN) đồ gỗ trong nước, DN có vốn đầu tư nước ngoài tại VN và các DN nước ngoài trong việc chế biến, sản xuất gỗ. Tuy nhiên, ngành gỗ VN cũng đứng trước những thách thức mới trong khi đa số DN VN vẫn là DN vừa và nhỏ, sẽ rất khó khăn để "chớp" lấy những cơ hội từ quá trình hội nhập" - Ông Trần Quốc Mạnh (Phó chủ tịch Hiệp hội gỗ TP.HCM)

Khách hàng sẽ vững tâm hơn

"Ngành may VN đang gặp nhiều khó khăn vì chế độ hạn ngạch (quota) khi xuất khẩu vào Mỹ. Khi VN gia nhập WTO, tôi tin là những khó khăn này sẽ được tháo gỡ. Mới đây thôi, nhiều khách hàng Mỹ đã chuyển đơn hàng từ VN qua Indonesia vì ngại chuyện quota ở nước ta. Vì thế, khi VN là thành viên WTO rồi, dù quota còn hay không, tâm lý khách hàng sẽ vững tâm hơn khi làm ăn với các nhà sản xuất VN. Tư thế của các DN VN cũng sẽ khác khi đàm phán với các nhà nhập khẩu nước ngoài, chúng ta sẽ đỡ lép vế hơn, đỡ bị ép giá hơn... Mặt khác, thuế nhập khẩu có thể sẽ giảm, hàng hóa của VN sẽ dễ vào Mỹ hơn, các hình thức rào cản thương mại khác được tháo dỡ" - Ông Nguyễn Xuân Hồng (TGĐ Công ty cổ phần may Sài Gòn 3)

Lợi nhiều nhưng cạnh tranh sẽ gay gắt hơn

"Việt Nam vào WTO, DN được lợi nhiều nhưng cạnh tranh sẽ gay gắt hơn. Kinh doanh nội địa cả ngành dệt may lẫn ngành giày da sẽ được lợi vì thuế nhập khẩu nguyên, phụ liệu sẽ giảm trong khi nguồn cung cấp sẽ phong phú hơn. Chi phí các dịch vụ viễn thông, điện, nước sẽ giảm nên sức cạnh tranh cho các sản phẩm dệt may và giày da sẽ tăng lên. Nhưng ngược lại, kinh doanh nội địa sẽ gặp khó khăn vì các "đại gia" quốc tế vào, sức ép cạnh tranh rất lớn" - Ông Diệp Thành Kiệt (Phó chủ tịch Hội giày da TP.HCM)

Với ngành bán lẻ, thuận lợi và khó khăn chia đều

"Saigon Co-op đã chuẩn bị tinh thần cho việc mở cửa lĩnh vực bán lẻ khi VN gia nhập WTO từ rất lâu. Chúng tôi cũng thấy trước cảnh hàng loạt DN nước ngoài trong lĩnh vực phân phối sẽ tràn vào VN khi chúng ta chính thức gia nhập WTO. Với tiềm lực tài chính mạnh, có công ty mẹ và mạng lưới chân rết ở nhiều nước, kinh nghiệm hàng trăm năm..., việc cạnh tranh với họ là vô cùng khó khăn. Tuy nhiên, việc mở cửa cũng tạo ra nhiều cơ hội cho các DN trong nước. Trong một môi trường thực sự cạnh tranh, các DN buộc phải phấn đấu, nỗ lực, học hỏi để có thể tồn tại được. Nói chung với ngành bán lẻ, thuận lợi và khó khăn chia đều. Vấn đề là chúng ta phải nhận thức đúng và chủ động trong việc hội nhập này. Cạnh tranh là việc không thể tránh khỏi và chúng tôi đang làm tất cả để đối mặt với cuộc cạnh tranh này" - Bà Nguyễn Thị Nghĩa (Chủ tịch HĐQT Liên hiệp HTX thương mại TP.HCM)

Cạnh tranh trong lĩnh vực tài chính sẽ khốc liệt hơn

"Gia nhập WTO, kinh tế Việt Nam sẽ tăng tốc nhanh hơn và ngành ngân hàng (NH) vì thế sẽ phát triển hơn. Những năm trở lại đây, NH Nhà nước Việt Nam đã đưa ra các quy định hướng các NH thương mại theo chuẩn quốc tế để chuẩn bị cho sự hội nhập này. Do đó, các NH trong nước không quá lo ngại khi gia nhập WTO. Hơn nữa, các NH trong nước có ưu thế về việc mở rộng mạng lưới chi nhánh, hiểu biết thị trường... Tuy nhiên, khi sự cạnh tranh giữa các NH trong và ngoài nước bình đẳng hơn thì sự cạnh tranh sẽ diễn ra một cách khốc liệt hơn. Các NH nước ngoài có thế mạnh, đó là sản phẩm dịch vụ của họ rất tốt" - Bà Phan Bích Vân (Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín)